Henryk Prajs
Biografia
Henryk Prajs, właściwie Abram Chaim Prajs, urodził się 30 grudnia 1916 roku w Górze Kalwarii w ubogiej rodzinie żydowskiej. Był synem Dawida Prajsa i krawcowej Gołdy Messing, córki radnego miejskiego. Miał starszą siostrę Gołdę i młodszego brata Dawida. Po śmierci ojca wychowywał go stryj Jankiel.
W młodości działał w ruchu syjonistycznym, a za namową matki wyuczył się zawodu krawca. W 1937 roku rozpoczął służbę w 3. Pułku Szwoleżerów Mazowieckich w Suwałkach, gdzie ukończył szkołę podoficerską. Podczas kampanii wrześniowej w 1939 roku walczył w składzie Suwalskiej Brygady Kawalerii. Został ciężko ranny 14 września w bitwie pod Olszewem i trafił do niewoli sowieckiej.
W czasie okupacji niemieckiej przebywał w getcie w Górze Kalwarii, skąd zbiegł. Dzięki pomocy rodziny Pokorskich z Rozniszewa uniknął deportacji i przeżył wojnę pod przybranym nazwiskiem Feliks Żołądek. Niestety, jego najbliższa rodzina zginęła w Holokauście.
Po wojnie wrócił do Góry Kalwarii, gdzie pracował jako krawiec, a później po ukończeniu technikum ogrodniczego zajął się ogrodnictwem. Był członkiem ZBoWiD i pełnił funkcję ławnika. W 1949 roku poślubił Czesławę Marię Wasilewską, z którą miał córkę Eugenię Małgorzatę.
Henryk Prajs angażował się w pielęgnowanie pamięci o kalwaryjskich Żydach. Przyczynił się do ogrodzenia cmentarza żydowskiego i przekazał wiele eksponatów do Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, w tym spisaną przez siebie historię żydowskiej społeczności Góry Kalwarii. Był aktywnym członkiem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce oraz współzałożycielem Stowarzyszenia Żydowski Dom Seniora Moszaw Zkenim.
Był ostatnim żyjącym żołnierzem 3. Pułku Szwoleżerów Mazowieckich i współtwórcą Honorowego Szwadronu tego pułku. Został mianowany na stopień porucznika. Uczestniczył w rocznicowych obchodach bitwy pod Olszewem i był bohaterem jednego z odcinków serialu dokumentalnego TVP „Notacje historyczne”.
W 2017 roku, z okazji setnych urodzin, otrzymał pamiątkową szablę od Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zmarł 25 kwietnia 2018 roku w wieku 101 lat i został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie.